Haba Peulandôk Ngön Gögasi (Bagian Sa)

Bak si uroë di Peulandôk bak jijak-jak ka meuteumèë saboh aluë di dalam uteuën. Ban jikalön dalam aluë nyan jai leupah na eungkôt raya-raya, galakji jikeumeung seumeuseuët, teutapi pakriban jiseuët, amak pi sit tan, lom pi aluë nyan hana teulhöb. Bit pi meunan jiduëk leugat di sinan di ateuëh saboh tunggôk kayèë, lanja jisemeuseuët ngön babah, miseuë dilèë yôh jiseumeuseuët di laôt.

Na dum cèh ranub sigapu ka jiseumeuseuët sidroëji, ka trôk keunan saboh Bui meureugôh, laju jitanyöng, "Hai peuë buëtteu nyan Teuku Waki?"

Ban jideungö teunanyöng Bui meunan, laju ka jiseu-ôt ngön narit meudeungkéng, "Keupeuë nyang peureulèë that kah tanyöng-tanyöng buët kèë. Di kèë na töm kutanyöng buëtkah, salang dikah sabé kakuëh ateuh gob".

Seu-ôt Bui, "Hai meungkuteumanyöng mantöng di kèë pi han jeuët? Sit beungehteu lé?"

Jikheun lé Peulandôk, "Leubèh nibak beungèh pi, peuë peureulèë kah tanyöng, ka ka-eu teungoh kuseumeuseuët, kakeumeung drop dum eungkôt bubé-bé raya, keu peuë nyang katanyöng, laén nibak kakeumeung lakèë buluëng".

Kheun Bui, "Bitnyo tapeurôh ro kèë sidroë, tabri di kèë meungdua boh euntreuk."

Khen Peulandôk, "Nyan na meu-iseuk ban kukheun, nyobit ceulaka raya kah. Bôh meungnyo kalakèë rôh, peuë lom nyang kadöng han katrön laju kajak lhöb".

Hana lawan mangat até Bui ban jideungö meunan, laju ka jitrön lam ië jijak seumeulhöb.

Teungoh-teungoh jiseumeulhöb, ka trôk keunan saboh Rimuëng. Ban jikalön Bui teungoh peugöt ateuëng neulhöb, jikeumeung seumeuseuët, lanja jikheun, "Tapeurôhku sidroë sajan gata, mangat taseumeuseuët dua-duateu".

Seu-ôt Bui, "Bek bak kèë talakèë, keudeh bak Teuku Waki tatanyöng, meungdikèë pi alah na gobnyan peurôh".

Kheun Rimuëng, "Tapeurôh kèë ro Teuku Waki seumeuseuët?"

Seu-ôt Peulandôk, "Pakri bunoëkön butakeu hana leumah ka-eu kèë, aneuk matakeu ceureuléb nyan?"

Kheun Rimuëng, "Alah tapeumeu'ah hai Teuku Waki, bit-bit hana kukalön gata".

Kheun Rimuëng lom, "Di gata watèë beungèhteu keu gob beungèh bit-bit ro beungèh, teutapi tapeurôh kèë seumeuseuët".

Seu-ôt Peulandôk, "Teuma meungnyo kalakèë rôh kah, peuë lom kadöng, han kajak mita amak mangat kaseumeuseuët".

Yôhnyan di Rimuëng pi jijak mita amak dalam gampông, sira jiriwang meuteumèë saboh Gajah, teuma jitanyöng lé Gajah, "Ho tamè amak nyan Teuku Beuransah?"

Seu-ôt Rimuëng, "Kukeumeung jak seumeuseuët, jéhpat ngön Peulandôk."

Kheun Gajah, "O, bahlé kuseutôt kèë sidroë sajan gata".

Seu-ôt Rimuëng, "Peuë salah teuma, tajak han jeuët".

Yôhnyan ka jijak leugat meu-ikôt-ikôt bak teumpat seumeuseuët. Ban jikalön lé Peulandôk Rimuëng ka jiriwang sajan-sajan ngön saboh Gajah leugat ka jimarit. "Hai aneuk lém paléh, keu peuë nyang kajak ba keunoe meulatang keundô ceulaka nyan, han jitém sapeuë tungang lagèë peuë-peuë".

Jideungö lé Gajah kheun Peulandok meunan. Yôhnyan ka jiseu-ôt leugat, "Pajan ro nyang han kutém sapeuë tapeugah, bit beurakah raya gata Teuku Waki".

Kheun Peulandôk, "Bôh meungnyo bit-bit kah jeumöt, peuë lom kadöng teuma, han katrön laju dalam aluë kajak seumeuseuët".

Yôhnyan laju di Gajah jitrön jijak seumeuseuët, meugantoë-gantoë ngön Rimuëng ngön Bui.

Di Peulandôk pi jibantu lé seun-seun sigö jiseumeuseuët ngön babah, sira jiduëk di công ciduë, "cak grum, thô-thô kréng".

Na sikeujab jiseumeuseuët ngön sunggôh-sunggôh até, aluë nyan pi ka thô. Takalönkeu eungkôt mèt-möt, jai leupah na na, na nyang bubé sapai, na nyang bubé pha, ladom na sit nyang ubit-ubit lom nibak nyan.

Teuma jikheun lé Peulandôk ubak lhèë meulatang laén, "Peue nyang kaseuët sabé, hana ka-eu ië ka thô, pakön nyang han katrön laju kajak drob eungkôt jéh, hana ka-eu ka meugriwa-griwa dum".

Rimuëng, Gajah seureuta ngön Bui, ban lhèë jih leugat ka ji trön jijak keumeukuëb, jidrob eungkôt seun-seun saboh, meujan-jan na sit nyang dua-dua.

Ri-ri nyang jiteumèë bandum jiglawa u darat leup'èk-leup'ok. Na saboh eungkot bacé rayaji bubé tamèh jikuëb lé Rimuëng, lanja jitreung u darat, rhöt di keuë Peulandôk.

Ban rhöt meuleup'ok di keuëji, yôhnyan di Peulandôk teukeujôt lagèë raya, seureuta jikheun, "O, hai aneuk lém bajeuëng keu, keu peuë nyang kaglawa beurangkaho, keunöng bak-bak gaki kèë, ka-eu keu meungmeuleuhöbku, kucah-cah beuteubiet èk-èkkeu röt babah".

Ban jideungö lé Rimuëng tutô Peulandôk meunan, yôh nyan ka jikheun, "Alah hai, hana kusaja, bek beungèh-beungèhteu hai Teuku Waki, bak atéku hana gata teupat nyan".

Kheun Peulandôk lom, "Atra sit buta keu, hana kangiëng, kapeukhö-peukhö".

Teuma eungkôt pi ka lheuëh jikuëb jitamon di darat ka meuseu-u, yôh nyan kheun Peulandôk, "Bôh peuë lom kadöng teuma, pakön han kacok leugat amak mangat tajak seuët, jéh pat saboh abeuëk treut röt Barat," lom jikheun bak Bui, "kah tinggai di sinoë dilèë, ka keumiët eungkôt nyoë dum bèk jipajôh lé bubrang, kadang pat-pat euntreuk jiteubiët. Nyan bèk kapajôh lé kah dum. Meungkapajôh ka-eu keu paloë keu saja, ka lheuëh kubileuëng kubôh tanda. Meungnyo entreuk hana lé lagèë söt, kusipak beuteusuët aneuk-aneuk matakeu".

Lheuëh jikheun nyan di Peulandok ka jijak lhèë ji, Rimuëng ngön Gajah keudéh bak abeuëk laén. Di Bui pi ka jiduëk di sinan jikeumiët eungkôt.

Na dum masak bu sikai breuëh, ji-eu lé Peulandôk Bui ka trôk keunan bak jih sira jipluëng ngön meuh-'uëh-meuh-'uëh. Laju jitanyöng, "Hai aneuk sôm ceulaka, keupeuë nyang kapluëng keunoë, sidéh kukeubah kah kuyuë keumiët eungkôt.

Jikheun lé Bui, "Alah hai Teuku Waki, kèë rab paloë, hana kutunè Gögasi ceulakakeu, rayaji silagoëna jijak pajôh eungkôt geutanyoë. Watèë kutham han jitém patéh, kèë-kèë jikeumeung mamöh meukrèb-krèb. Nyankeu sabab kupluëng keunoë kujak peugah, bèk entreuk tapeusalah kèë".

Ban jideungö lé Peulandôk peuneugah Bui meunan bagoë, beungèhji lagèë peuë-peuë. Mirah mukaji sira jiceumarôt, teuma jikheun bak Rimuëng, "Kajak kah hai Beuransah, kajak pagab Gögasi sibajeungkeu, bèk kabri pajôh eungkôt geutanyoë nyangsa hèkteu taseumeuseuët bunoëkön, keu peuë jijak pajôh lé jih".

Teuma di Rimuëng pi ka jijak leugat han jimeudawa. 'Oh ban saré trôk keudéh, bit-bit leumah jikalön na saboh Gögasi raya that-that. Aweuëk jaroëji mantöng na bubé bak ibôh, teungoh ji'ab eungkôt dum jipajôh.

Han jan meurab pi keunan jijak, sit ka teumakôtji meugeudök-geudök, han jijeuët kalön ateuëh Gögasi. Yôhnyan leugat jipluëng ngön meutaga, jigisa bak Peulandôk, sira jikheun, "Alah, rab bajeuëng raya kèë, Gögasi beusigeulétkeu, rab jikab kèë-kèë, han kujeuët jak lé hai Waki, bahlé jipajôh keu jih bandum".

Jideungö lé Peulandôk meunan, sira ngön beungèhji, teuma jiyuë bak Gajah jiyuë jak parôh Gögasi. Di Gajah pi ka jijak leugat, teutapi na dum saboh taloë tanoh treut hana lom trôk keunan, laju ka meuhköt-khöt, meuyô-yô lagèë uteuën angèn pôt, meungsaboh langkah pi han jitém meugrak lé u keuë. Teuma jipluëng leugat geureubam-geureubum jak peugah bak Peulandôk.

Ban jideungö lé Peulandôk meunan bagoë, beungèhji lagèë seudông, jiceumarôt ngön tuloë asèë, sira jikheun, "Bit beulaga bandum, meungsidroë pi han jeuët taharab, bandum geusuën, raya boh pôk-pôk, aneuk lém paléhkeu. Bôh kaduëk kah di sinoë, kaseuët laju paya nyoë bacut-bacut, bahlé kèë jak parôh Gögasi.

Teuma laju ka jijak. Bansaré leumah jikalön bit-bit Gögasi nyan raya sileupak ékna. Yôhnyan sangna meunyum teumakôtji bacut. Bit pi meunan jipeukreuh atéji jijak laju jipeurab keunan sira jimè sikrak uröt na bubé sapai.

Ji-ék leugat u công kayèë raya, laju ji-ikat uröt jipeugèt ayon ngön jibôh pak bak takuë droëji. Takalönkeu saré gariën-garuën jih di công kayèë, meujan-jan jiyökyök jikalön ka köng atawa hana lom.

Ban jideungö lé Gögasi su krah-kruh di công kayèë rab geuniréngji, yôhnyan leugat ka jitangah u manyang.

Ban ji-eu Peulandôk teungoh cula-caloë peugèt pak uröt, teungoh jipeulôb-peulôb bak takuëji, yôhnyan laju ka jisudi, "Hai Peulandôk bajeuëng keu, peuë kapeugèt nyan di công kayèë?"

Di Peulandôk pi laju jijaweuëb, "Panè tatupeuë di gata, taharab sit keu raya teu, sang-sang han ék jipeurônteuh lé ië, adak meung ië lagèë dilèë-dilèë kön, nyoëbit di gata han anyötteuh, ta-eu 'oh trôk ië euntreuk malam, peuë han meugulé-gulé teuh u laôt?"

Jideungö lé Gôgasi kheun Peulandôk meunan, leugat keuh jitanyöng, "Peuë kakheun? Pajan trôk ië raya?"

Seu-ôt Peulandôk, "Panè tatujan teuma, meungbiëk di gata lalé ngön mutandarah, peuë tatupeuë, hana tadeungë geupeugah lé raja euntreuk malam watèë lheuëh seumayang meugréb, phon ji-ék ië beuna raya leupah na-na, ngob bumoë, ngob nanggroë, ngob gunong-gunong dum, abéh anyöt kamèng-kamèng, manok-manok, leumo-leumo dum, geutanyoë-geutanyoë pi anyöt sit meunghana meukri, sabab nyankeu di kèë teumakôtku that-that".


-=MEUSAMBôNG=-
-Cie D'aneukmië-


** Teupot Nibak "HABA PEULANDôK"